Chiều ngày 22/04/2026, tại Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH), đã diễn ra chương trình hội thảo chuyên đề về các xu hướng công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực kỹ thuật nhiệt lạnh và điều hòa không khí (HVAC&R), do ASHRAE Vietnam Chapter triển khai với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế. Chương trình tập trung vào hai nội dung nổi bật: công nghệ làm mát bằng chất lỏng cho trung tâm dữ liệu (Data Center Liquid Cooling) và các giải pháp khử carbon toàn diện trong công trình hướng đến mục tiêu Net Zero 2050 tại Đông Nam Á.

Hoạt động nằm trong chuỗi hội thảo chuyên ngành được tổ chức tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, tạo cơ hội trao đổi kiến thức giữa cộng đồng chuyên gia quốc tế với các kỹ sư, nhà nghiên cứu và sinh viên tại Việt Nam. Hai chuyên đề mang tên “Is It Time for Data Center Liquid Cooling?” và “Pathways to Decarbonization: Future-Ready Buildings” đã mang đến những góc nhìn chuyên sâu về các thách thức công nghệ và định hướng phát triển bền vững của ngành HVAC-R.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng của các công trình hiện đại và trung tâm dữ liệu ngày càng gia tăng, việc phát triển các giải pháp làm mát hiệu quả, tối ưu hóa hệ thống HVAC và giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành những vấn đề quan trọng đối với ngành xây dựng và cơ điện công trình. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence – AI), điện toán hiệu năng cao (High-Performance Computing – HPC) và các công trình thông minh đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công nghệ điều hòa không khí, làm lạnh và quản lý năng lượng.

Công nghệ làm mát bằng chất lỏng – Xu hướng phát triển của trung tâm dữ liệu trong kỷ nguyên AI

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là chuyên đề “Is It Time for Data Center Liquid Cooling?” do TS. Dustin W. Demetriou, chuyên gia thuộc IBM và tham gia Ủy ban Kỹ thuật ASHRAE TC 9.9 về các cơ sở xử lý dữ liệu, trình bày.

Sự phát triển của các hệ thống máy chủ phục vụ AI và điện toán hiệu năng cao đang làm gia tăng đáng kể mật độ công suất nhiệt trong trung tâm dữ liệu. Khi công suất xử lý tăng lên, lượng nhiệt phát sinh từ các bộ xử lý trung tâm (CPU), bộ xử lý đồ họa (GPU) và các linh kiện điện tử cũng tăng theo, đặt ra những thách thức đối với các phương pháp làm mát truyền thống.

Trong các trung tâm dữ liệu, hệ thống làm mát bằng không khí (Air Cooling) thường sử dụng các thiết bị xử lý không khí chính xác, hệ thống phân phối gió và tổ chức luồng khí nhằm duy trì nhiệt độ vận hành phù hợp cho thiết bị công nghệ thông tin. Tuy nhiên, với các hệ thống có mật độ công suất cao, khả năng truyền nhiệt và phân phối không khí có thể trở thành yếu tố giới hạn, đồng thời làm gia tăng nhu cầu năng lượng của quạt và hệ thống lạnh.

Công nghệ làm mát bằng chất lỏng (Liquid Cooling) được xem là một trong những hướng phát triển quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu này. Nhờ khả năng truyền và vận chuyển nhiệt hiệu quả của chất lỏng, các giải pháp làm mát có thể thu hồi nhiệt trực tiếp hoặc gần nguồn phát nhiệt, qua đó giảm phụ thuộc vào quá trình truyền nhiệt từ linh kiện sang không khí.

Các phương án kỹ thuật đáng chú ý bao gồm làm mát bằng tấm lạnh tiếp xúc trực tiếp với linh kiện (Direct-to-Chip Liquid Cooling), làm mát ngâm trong chất lỏng điện môi (Immersion Cooling) và các cấu hình kết hợp giữa làm mát bằng không khí với chất lỏng.

Việc ứng dụng các công nghệ này đòi hỏi xem xét đồng thời đặc tính tải nhiệt, nhiệt độ chất làm mát, lưu lượng tuần hoàn, tổn thất áp suất, thiết bị trao đổi nhiệt và cấu hình hệ thống phân phối chất làm mát (Coolant Distribution Unit – CDU). Ngoài hiệu quả truyền nhiệt, các yếu tố về độ tin cậy, an toàn vận hành, bảo trì và khả năng tích hợp với hệ thống hạ tầng hiện hữu cũng có vai trò quan trọng.

Những nội dung được chia sẻ tại hội thảo góp phần làm rõ xu hướng chuyển đổi công nghệ làm mát trong trung tâm dữ liệu, đặc biệt khi AI đang thúc đẩy sự phát triển của các hệ thống tính toán có mật độ công suất ngày càng cao.

Khử carbon toàn diện và định hướng Net Zero 2050 trong lĩnh vực HVAC

Chuyên đề thứ hai, “Pathways to Decarbonization: Future-Ready Buildings”, do ông Ashu Gupta, chuyên gia đến từ Design2Occupancy, trình bày, tập trung vào các giải pháp nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm phát thải carbon trong công trình.

Một trong những nội dung nổi bật của chuyên đề là việc ứng dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật HVAC kết hợp với mô hình hóa năng lượng công trình (Building Energy Modeling – BEM) nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng và xây dựng lộ trình hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero Emissions).

Trong các công trình hiện đại, hệ thống điều hòa không khí và thông gió thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng mức tiêu thụ năng lượng. Do đó, việc nâng cao hiệu suất thiết bị, tối ưu hóa thiết kế và xây dựng chiến lược điều khiển phù hợp có thể đóng góp quan trọng vào quá trình giảm phát thải khí nhà kính.

Các giải pháp kỹ thuật cần được xem xét trên cơ sở đặc điểm khí hậu, công năng sử dụng, phụ tải nhiệt, yêu cầu tiện nghi và điều kiện vận hành thực tế. Đặc biệt, tại khu vực Đông Nam Á với khí hậu nóng ẩm, quá trình xử lý nhiệt và ẩm của không khí có ảnh hưởng lớn đến năng lượng tiêu thụ của hệ thống HVAC.

Việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật của ASHRAE cùng các công cụ mô phỏng năng lượng cho phép đánh giá những phương án thiết kế khác nhau, từ giải pháp kiến trúc, kết cấu bao che đến lựa chọn hệ thống điều hòa không khí, thông gió và điều khiển.

Thông qua mô hình hóa năng lượng, kỹ sư có thể dự báo mức tiêu thụ năng lượng của công trình, phân tích ảnh hưởng của các thông số thiết kế và đánh giá hiệu quả của những giải pháp tiết kiệm năng lượng trước khi triển khai thực tế.

Bên cạnh việc cải thiện hiệu suất từng thiết bị, định hướng khử carbon toàn diện còn chú trọng đến việc tối ưu hóa hệ thống, tăng cường giám sát vận hành, sử dụng nguồn năng lượng có mức phát thải thấp và đánh giá tác động môi trường trong suốt vòng đời công trình.

Việc kết hợp các giải pháp trên góp phần xây dựng những công trình có hiệu quả năng lượng cao, đồng thời tạo cơ sở kỹ thuật để từng bước tiến đến mục tiêu Net Zero 2050.

Vai trò của tiêu chuẩn kỹ thuật và mô phỏng năng lượng trong phát triển công trình bền vững

Một thông điệp quan trọng từ các chuyên đề là nhu cầu chuyển từ cách tiếp cận tối ưu từng thiết bị riêng lẻ sang đánh giá hiệu quả của toàn bộ hệ thống kỹ thuật công trình.

Trong thực tế, một hệ thống HVAC có thiết bị hiệu suất cao chưa chắc đã đạt hiệu quả năng lượng tối ưu nếu cấu hình thiết kế không phù hợp, chiến lược điều khiển chưa hợp lý hoặc điều kiện vận hành khác biệt đáng kể so với giả thiết ban đầu.

Do đó, việc kết hợp kiến thức nhiệt động học, truyền nhiệt, cơ học lưu chất, kỹ thuật điều hòa không khí với các phương pháp mô hình hóa và phân tích dữ liệu ngày càng trở nên cần thiết.

Các công cụ mô phỏng năng lượng công trình, mô phỏng động lực học lưu chất tính toán (Computational Fluid Dynamics – CFD) và hệ thống quản lý tòa nhà (Building Management System – BMS) có thể hỗ trợ quá trình thiết kế, đánh giá và tối ưu hóa vận hành, giúp kỹ sư nhận diện các cơ hội tiết kiệm năng lượng và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống.

Bên cạnh đó, việc tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, kết hợp với điều kiện khí hậu và yêu cầu pháp lý tại từng quốc gia, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng thiết kế và phát triển các giải pháp công nghệ phù hợp với thực tiễn Đông Nam Á.

Tăng cường trao đổi học thuật và cập nhật công nghệ trong đào tạo kỹ thuật nhiệt lạnh

Các chuyên đề về làm mát trung tâm dữ liệu và khử carbon trong công trình có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động đào tạo, nghiên cứu trong lĩnh vực nhiệt lạnh, năng lượng và điều hòa không khí.

Đối với Khoa Công nghệ Nhiệt lạnh, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, những xu hướng công nghệ này có mối liên hệ trực tiếp với các kiến thức nền tảng về nhiệt động lực học, truyền nhiệt, cơ học lưu chất, thiết bị trao đổi nhiệt, hệ thống lạnh và điều khiển tự động.

Việc tiếp cận các giải pháp làm mát tiên tiến, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và phương pháp mô hình hóa năng lượng góp phần mở rộng định hướng nghiên cứu, nâng cao năng lực phân tích hệ thống và tăng cường khả năng ứng dụng các công cụ thiết kế, mô phỏng trong giải quyết những bài toán kỹ thuật thực tế.

Thông qua chương trình trao đổi chuyên môn tại IUH, hoạt động kết nối giữa cộng đồng chuyên gia ASHRAE và môi trường giáo dục đại học tiếp tục được tăng cường, góp phần thúc đẩy chia sẻ tri thức và cập nhật các xu hướng công nghệ mới của ngành HVAC&R.

Hội thảo về công nghệ làm mát trung tâm dữ liệu và các giải pháp hướng đến Net Zero 2050 đã mang đến những góc nhìn thiết thực về tương lai ngành kỹ thuật nhiệt lạnh trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Những nội dung này góp phần nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ và hợp tác chuyên môn trong phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành HVAC&R tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.