Chiều ngày 06/06/2026, tại Hội trường E4, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (IUH), ASHRAE Vietnam Chapter phối hợp cùng Hội Khoa học Kỹ thuật Lạnh và Điều hòa không khí Việt Nam (VISRAE) và IUH tổ chức hội thảo chuyên đề “Sustainable Industrial Refrigeration – From Challenges to Technical Solutions” (Lạnh công nghiệp bền vững – Từ thách thức đến giải pháp kỹ thuật). Hội thảo tập trung trao đổi các xu hướng công nghệ lạnh công nghiệp hiện đại, đặc biệt là ứng dụng môi chất lạnh tự nhiên CO₂, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và phát triển các giải pháp kỹ thuật hướng đến giảm phát thải carbon.
Chương trình quy tụ các chuyên gia, kỹ sư, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí (HVAC&R), tạo diễn đàn trao đổi kinh nghiệm và cập nhật những giải pháp công nghệ có khả năng ứng dụng trong điều kiện thực tế tại Việt Nam.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, thủy sản, bảo quản lạnh và logistics lạnh ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng các hệ thống lạnh có hiệu suất cao, vận hành an toàn và giảm tác động môi trường đang trở thành một yêu cầu quan trọng. Bên cạnh việc kiểm soát điện năng tiêu thụ, xu hướng chuyển đổi sang các môi chất lạnh có chỉ số tiềm năng gây nóng lên toàn cầu (Global Warming Potential – GWP) thấp cũng đóng vai trò đáng kể trong định hướng phát triển bền vững của ngành.
Công nghệ lạnh CO₂ – Giải pháp tiềm năng cho tương lai ngành lạnh công nghiệp Việt Nam
Điểm nhấn của hội thảo là phần chia sẻ chuyên môn của TS. Apichit Lumlertpongpana, P.E., chuyên gia đến từ Thái Lan, ASHRAE Fellow, nguyên Báo cáo viên danh dự của ASHRAE (ASHRAE Distinguished Lecturer) và Giám đốc điều hành Công ty I.T.C. (1993) Co., Ltd.
Với kinh nghiệm nghiên cứu và triển khai các hệ thống lạnh công nghiệp, chuyên gia đã chia sẻ những góc nhìn thực tiễn về ứng dụng công nghệ lạnh sử dụng carbon dioxide (CO₂), qua đó cung cấp những thông tin tham khảo có giá trị cho việc phát triển các giải pháp lạnh bền vững tại Việt Nam.
CO₂, được ký hiệu là R744 trong lĩnh vực kỹ thuật lạnh, là một môi chất lạnh tự nhiên có chỉ số GWP bằng 1 và không gây suy giảm tầng ozone. So với nhiều môi chất lạnh tổng hợp truyền thống có GWP cao, việc sử dụng R744 có tiềm năng làm giảm tác động gây nóng lên toàn cầu do phát thải trực tiếp môi chất lạnh.
Về mặt kỹ thuật, CO₂ có đặc tính truyền nhiệt thuận lợi và năng suất lạnh thể tích tương đối cao, cho phép phát triển các cấu hình hệ thống lạnh phù hợp với nhiều ứng dụng trong bảo quản thực phẩm, kho lạnh, siêu thị và công nghiệp chế biến. Những giải pháp thường được quan tâm bao gồm hệ thống lạnh CO₂ hai cấp kiểu booster, chu trình CO₂ xuyên tới hạn (Transcritical CO₂ Refrigeration Cycle), hệ thống lạnh ghép tầng NH₃/CO₂ (NH₃/CO₂ Cascade Refrigeration System) và các hệ thống sử dụng CO₂ làm chất tải lạnh tuần hoàn.
Tuy nhiên, việc ứng dụng CO₂ cũng đặt ra những yêu cầu kỹ thuật riêng. Môi chất R744 có nhiệt độ tới hạn khoảng 31,1°C và áp suất tới hạn khoảng 73,8 bar, khiến áp suất làm việc của hệ thống cao hơn đáng kể so với nhiều hệ thống lạnh thông dụng. Đối với điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, nhiệt độ môi trường cao còn ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của các hệ thống CO₂ xuyên tới hạn.
Do đó, việc lựa chọn cấu hình hệ thống cần được nghiên cứu trên cơ sở điều kiện nhiệt độ môi trường, phụ tải lạnh, yêu cầu nhiệt độ bay hơi và hiệu quả năng lượng toàn hệ thống. Các giải pháp như nén song song (Parallel Compression), thu hồi công giãn nở bằng ejector, làm mát khí sau nén (Gas Cooling), làm mát bổ sung và tối ưu điều khiển áp suất cao là những hướng công nghệ có thể được xem xét nhằm cải thiện hiệu suất của hệ thống CO₂ trong điều kiện khí hậu nóng.
Đối với Việt Nam, việc phát triển các giải pháp lạnh sử dụng CO₂ có ý nghĩa thực tiễn trong lĩnh vực kho lạnh bảo quản nông sản, chế biến thủy sản, thực phẩm đông lạnh và chuỗi cung ứng lạnh. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư và vận hành cần được đánh giá phù hợp với quy mô công trình, công nghệ lựa chọn và điều kiện ứng dụng cụ thể.
Nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm phát thải trong hệ thống lạnh công nghiệp
Bên cạnh các giải pháp môi chất lạnh tự nhiên, hội thảo còn đề cập đến việc nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm phát thải thông qua cải tiến công nghệ, tối ưu hóa hệ thống và ứng dụng các mô hình đầu tư phù hợp.
Đại diện GreenYellow Vietnam, bà Nguyễn Mai Bích Tiên – Quản lý Phát triển Kinh doanh, chia sẻ về mô hình doanh nghiệp dịch vụ năng lượng (Energy Service Company – ESCO), một hướng tiếp cận giúp các doanh nghiệp triển khai dự án nâng cao hiệu quả năng lượng thông qua các giải pháp kỹ thuật và tài chính.
Đối với các hệ thống lạnh công nghiệp đang vận hành, những giải pháp cải tạo và tối ưu hóa có thể bao gồm nâng cấp máy nén, cải thiện hiệu quả trao đổi nhiệt, ứng dụng điều khiển tự động, tối ưu áp suất ngưng tụ, quản lý phụ tải và giám sát mức tiêu thụ điện năng.
Mô hình ESCO tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận những dự án nâng cấp hệ thống với cơ chế đầu tư và cam kết hiệu quả năng lượng phù hợp, qua đó góp phần giảm rào cản về vốn đầu tư ban đầu. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý đối với các cơ sở sản xuất, chế biến và bảo quản lạnh có nhu cầu hiện đại hóa hệ thống thiết bị nhằm giảm chi phí vận hành và phát thải khí nhà kính.
Việc kết hợp lựa chọn môi chất lạnh phù hợp, nâng cao hiệu suất thiết bị và áp dụng các giải pháp quản lý năng lượng có vai trò quan trọng trong đánh giá hiệu quả môi trường của hệ thống lạnh. Không chỉ xem xét tác động trực tiếp do rò rỉ môi chất, quá trình đánh giá còn cần tính đến phát thải gián tiếp liên quan đến điện năng tiêu thụ trong suốt thời gian vận hành hệ thống.
Tăng cường kết nối chuyên môn và chia sẻ tri thức trong lĩnh vực HVAC&R
Một hoạt động đáng chú ý tại sự kiện là việc giới thiệu số đầu tiên của Technical Bulletin, tập san kỹ thuật của ASHRAE Vietnam Chapter với hơn 15 bài viết chuyên môn do các thành viên cộng đồng kỹ thuật đóng góp.
Các bài viết đề cập đến nhiều chủ đề như ứng dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao hiệu quả năng lượng, công nghệ đo lường và kiểm soát hệ thống, chất lượng môi trường trong nhà (Indoor Environmental Quality – IEQ) và những xu hướng phát triển công nghệ hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero).
Việc phát triển các kênh chia sẻ kiến thức chuyên ngành góp phần thúc đẩy kết nối giữa các chuyên gia, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo, đồng thời tạo điều kiện cập nhật những tiến bộ công nghệ trong lĩnh vực lạnh công nghiệp, điều hòa không khí và năng lượng.
Gắn kết đào tạo với xu hướng phát triển công nghệ lạnh bền vững
Đối với Khoa Công nghệ Nhiệt lạnh, Trường Đại học Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, những nội dung được trao đổi tại hội thảo có ý nghĩa thiết thực trong việc cập nhật kiến thức chuyên ngành và định hướng nghiên cứu, đào tạo kỹ sư nhiệt lạnh trong giai đoạn chuyển đổi xanh.
Việc tiếp cận các hệ thống lạnh sử dụng môi chất tự nhiên, đặc biệt là CO₂, đặt ra những yêu cầu mới đối với kiến thức nhiệt động học, kỹ thuật máy nén, thiết bị trao đổi nhiệt, điều khiển tự động và an toàn hệ thống lạnh. Đồng thời, các vấn đề về hiệu quả năng lượng, đánh giá tác động môi trường và tối ưu hóa chi phí vòng đời cũng ngày càng trở nên quan trọng trong hoạt động thiết kế và vận hành hệ thống lạnh công nghiệp.
Thông qua hội thảo “Sustainable Industrial Refrigeration – From Challenges to Technical Solutions”, các đơn vị tổ chức tiếp tục thúc đẩy hoạt động trao đổi học thuật, kết nối cộng đồng kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ lạnh hiện đại. Chương trình góp phần nâng cao nhận thức về các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, ứng dụng môi chất lạnh có tác động môi trường thấp và định hướng phát triển bền vững cho ngành lạnh công nghiệp Việt Nam.
Sự kiện cũng thể hiện ý nghĩa của việc tăng cường hợp tác giữa Nhà trường, tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp, tạo nền tảng để tiếp tục phát triển các hoạt động đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, hướng đến xây dựng nguồn nhân lực kỹ thuật có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành HVAC&R trong tương lai.
Dưới đây là một số hình ảnh tại buổi hội thảo:
